De betekenis van het woord nee wordt door mannen en vrouwen nogal eens verschillend opgevat. Ik doel hier niet op seksistische uitspraken van mannen die beweren dat een vrouw ja bedoelt als ze nee zegt, of andersom. Nee, ik bedoel het gebruik van nee zonder seksuele connotatie.
Het is me namelijk opgevallen dat vrouwen vaker dan mannen nee niet als ontkenning maar als bevestiging gebruiken. Ik ben een stereotype man. Dat betekent dat ik onwaarschijnlijk simpel in elkaar steek en ik over het algemeen exact bedoel wat ik zeg, zonder bijbedoelingen of verborgen agenda. Niets meer en niets minder. Nee is een ontkenning en betekent nee. En ja is een bevestiging en betekent, niet geheel buiten de lijn der verwachting, ja. Dat we dat even duidelijk voor de geest hebben.
Als ik een vraag stel, verwacht ik een bevestigend dan wel ontkennend antwoord. Een eenvoudig nee of ja volstaat en als degene die antwoordt daar nog een verklarende bijzin aan wil toevoegen, ben ik helemaal tevreden. Ik word alleen danig op het verkeerde been gezet als die bijzin het ja of nee tegenspreekt. Ik weet niet wat ik moet denken als ik vraag: ‘Wat was het weer koud vanochtend hxc3xa8?’ en daarop het volgende antwoord krijg: ‘Nee, inderdaad, van mij mag het wel weer lente worden.’
Het was koud vanochtend, toch? Nee, het was koud vanochtend, inderdaad. Wat is het nu: nee, of inderdaad? Denk even na en neem een beslissing wat het wordt, maar hetzelfde gegeven zowel ontkennen als bevestigen, gaat er bij mij niet in. Ik vraag me af waarom nee als bevestiging wordt gebruikt. Misschien gebeurt dit alleen als in de vraag een voor de toehoorder ongewenste situatie besloten ligt. Het is koud vanochtend en nee, dat wil ik niet, maar het is wel zo.
Dezelfde verwarring krijg ik bij ontkennende antwoorden op ontkennende vragen:
‘Heb je deze maand geen salaris gekregen?’
- ‘Nee.’
Strikt genomen betekent dit antwoord dat je deze maand wel salaris hebt gekregen, maar meestal wordt een ontkenning op een ontkennende vraag bevestigend bedoeld.
Als eenvoudige woorden als ja en nee al voor zoveel verwarring zorgen, denk ik dat de meeste mensen er nooit in zullen slagen om duidelijk te zeggen wat ze werkelijk bedoelen. Geef ik nee als bevestiging geen 3 op de irrischaal? Ja, inderdaad, want ik geef een 4. Dat is duidelijk.
Mijn vrouw doet inmiddels ook volledig mee met mijn taalpurisme en absurde (taal-)humor. Zo kan het best voorkomen dat ze bijvoorbeeld een broek voor ons dochtertje in elkaar heeft genaaid en dan aan mij vraagt: “Nou, vind je deze niet mooi gelukt?” Waarop ik dan antwoord: “Integendeel! Ik vind hem juist wel mooi gelukt!”.
Als we zoiets in het bijzijn van anderen zeggen dan krijgen we scheve blikken, maar als je er goed over nadenkt is het toch echt het enige mogelijke antwoord
Beste Irri, als een bepaalde taalvorm vaak gebruikt wordt, bedxc3xb3xc3xa9len mensen daar iets mee. In plaats van je te ergeren, is het een stuk uitdagender om uit te zoeken wxc3xa1t dan. Wanneer zeggen ze ‘nee, inderdaad’ in plaats van het logische ‘ja, inderdaad’? Ervan uitgaan dat taal altijd logisch is, plaatst je nogal op afstand van de werkelijkheid.
Je tweede irritatie is wonderlijk. Op de vraag ‘Heb je deze maand geen salaris gekregen?’ zijn twee korte antwoorden mogelijk: ‘nee’ en ‘jawel’. Voluit: ‘nee, dat heb ik niet’ of ‘jawel, dat heb ik wel’. ‘Ja’ is zinledig.
@Ongast: zeg maar Ben hoor. De vraag wat men bedoelt met deze taalvorm heb ik wel proberen te beantwoorden in dit stuk. Misschien overheen gelezen? En ervan uitgaan dat mijn stukken altijd zonder ironie zijn, plaatst je nogal op afstand van humor.
Het eerste geval komt op mij over als het taalgebruik van iemand die het onderwerp wil kapen van de aangever. Echt iets voor vrouwen.
Ik zeg wel eens “ja, nee” aan het begin van mijn antwoord ergens op. In dat geval is “ja” meer een stopwoordje en is “nee” wat ik werkelijk bedoel. Die “nee” krijgt ook de klemtoon. Te vergelijken met “ja, dag!” (niet als groet). Ik zeg ook vaak “ja, nee, ik weet niet”. “Ik weet niet” is waar het dan werkelijk om gaat.
PS. Wel opmerkelijk dat ik het andersom nooit doe, “nee, ja” zeggen als ik “ja” bedoel.
“Dat betekent dit ik onwaarschijnlijk”
Zelfs de grootste taalpurist maakt wel eens een foutje.
Nee inderdaad zeg. (muhaha)
Ben er weer! Nee echt. Dit is de nieuwe url.
@w: daar heb je volkomen gelijk in. De fout is verbeterd.
@Floor: ik herkende “Alles op de fiets” direct omdat ik de bundel van Rutger Kopland voor mijn eindexamenlijst heb gelezen. Ik ben benieuwd naar je nieuwe blog, ik ga hem lezen (wel jammer dat het weer een blogspot blog is geworden
)
Ja hxc3xa8, dat vind ik ook wel jammer: mooist is natuurlijk gewoon een .nl of .com site, maar ik heb daar geen verstand van.
Deze nee/ja-verwarring ligt in lijn met Caroline Tensens “niet wxc3xa1xc3xa1xc3xa1xc3xa1xc3xa1xc3xa1r!” terwijl het wxc3xa8l waar is, maar blijkbaar voor La Tensen zxc3xb3 ongelooflijk is dat ze er alleen maar op kan reageren door het zojuist gehoorde verhaal te ontkennen. Wat het bijkomend positief tv-effect heeft dat degeen met de bijzondere ervaring extra goed zijn/haar best gaat doen om het onwaarschijnlijke verhaal overtuigend in de camera te vertellen.
Er zijn 2 soorten vragen. “Exacte”vragen en retorische.
Exact is de vraag”: Ben je morgen jarig? Daarop is alleen “ja” of “neen” gangbaar. En dan nu de retorische “Ben jij volgende week niet jarig?” En daarxc3xb3p moet het antwoord “ja” zijn (als het feit inderdaad volgende week plaats vindt).Iedereen zou vreemd opkijken als je “neen” zou zeggen. Taal moet natuurlijk ook iets levends en inventiefs hebben.
@Ben: Grappig! Bij ‘Gremium’ schreef je ‘Een woord waarvan jij wxc3xa9l weet wat het betekent en waar een enorme intelligentie van uitgaat? Zo’n woord dus.’
En dan een paar weken later zelf een woord als ‘connotatie’ gebruiken! Dat heb je toch niet nodig?
@Andrxc3xa9: eeehhhmm (zoek even naar woorden) ja, eigenlijk heb ik een woord als connotatie niet nodig, maar soms moet ik toegeven aan mijn mooiewoordenverslaving.
Heer Irri, het vreemdste gebruik van het woord ja, komt voor in het zeeuwse taalgebruik, waarbij : “Ja maar ja maar nee” een heel sterkte ontkenning inhoudt.
Wat ik hier nog niet tegen ben gekomen is het “nee” dat een regelrechte leugen is, wat blijkt uit wat er volgt: “alleen. . . .”.
Voorbeeld:
vraag: is hier nog iemand anders in huis?
antwoord: nee, alleen mijn neef.
Alle keren dat ik zo’n antwoord kreeg, was dat van een man. Daar bedoel ik niks mee.
Misschien leuk voor de rest van Nederland is het “ja ja” fenomeen in, voornamelijk, oost Nederland (ook wel joa joa in dat gavel. Doorgaans betekend dit namelijk nee! Ga jij vanavond nog even (…). Ja ja