Het komt geregeld voor dat regelmatig me irriteert. Mijn irritatie is in de regel matig, maar mondjesmaat wordt die steeds groter.
Als iemand beweert regelmatig verkouden te zijn dan vind ik dat bijzonder knap. Het is mij nog nooit gelukt om iedere maandag om 12 uur, of iedere derde dinsdag van de maand verkouden te zijn. Regelmatig veronderstelt – het woord zegt het al – een regelmaat, iets dat met vaste frequentie gebeurt.
‘Ho ho!’ hoor ik woordenboekenschrijvers en taalvaklieden al roepen, ‘regelmatig en geregeld zijn vrijwel synoniem, dus uw bezwaar is ongegrond.’ Mijn antwoord zal zijn dat ik het met hen oneens ben, want mijn taalgevoel zegt dat regelmatig vaste tijdstippen of intervallen aanduidt en geregeld niet.
Ik vind het tamelijk absurd klinken als ik zeg dat ik geregeld adem, want dat is redelijk vrijblijvend. Het kan dan herhaaldelijk en zelfs vaak zijn, maar het hoeft niet met vaste frequentie te zijn. De meeste mensen leven langer als ze regelmatig ademen (nee, niet xc3xa9xc3xa9n keer in de week).
Dezelfde absurditeit klinkt mij in de oren als iemand regelmatig zegt voor iets dat niet met vaste frequentie gebeurt. Je kunt iedere zondag, dus regelmatig, naar de kerk gaan, maar niet uit onhandigheid regelmatig op je knie vallen. Regelmatig moet beter geregeld worden en daarom geef ik het geregeld foutief gebruikte regelmatig een 6 op de irrischaal.
Je sterkste argument is tegelijkertijd het zwakste, namelijk dat je taalgevoel je dit ingeeft. Regelmatig veronderstelt voor mijn gevoel helemaal niet dat iets met zo’n rigide regelmaat als jij stelt gebeurt. Ik ben het ermee eens dat geregeld en regelmatig niet zonder meer inwisselbaar zijn, maar dat maakt niet per se dat regelmatig betekent dat iets steeds op een vaste tijd of dag gebeurt.
Tegen welke andere regel of maat dan mijn taalgevoel zou ik de betekenis van woorden moeten bepalen?
Ik ben het helemaal met je eens. Ik heb iets dergelijks met het weerbericht, wanneer ze voor morgen aankondigen “geregeld zon”. Kicken man, wie REGELT dat?
@Saskia: dan zijn we het toch niet helemaal eens. “Geregeld zon” vind ik prima uitgedrukt, want dat betekent “herhaaldelijk”. Als ze zouden zeggen “zon geregeld” dan ben ik het met je eens.
Ik ben er een groot voorstander van om houvast te constateren als van Dale het “goed” vindt. Met “geregeld zon” is inderdaad niks mee, want van Dale zegt dat het “regelmatig” is. Wat mij wel irriteert is als iets steeds terugkeert en door alle weerlieden wordt gebezigd. “Licht bewolkt, er kan een spat regen uitkomen maar DAT STELT NIET VEEL VOOR” Neerlandisch niks mee aan de hand, maar mijn vrouw en ik zetten het al in. Weerman(vrouw): “Er kan morgen een enkel buitje vallen…..( waarna eega en ik zeggen : “Maar dat stelt niet veel voor” waarna weerman(vrouw ) ons keurig nazegt …..”maar dat stelt niet veel voor” Let maar eens op……je blijft lachu (nou ja)
Het leven zou een stuk makkelijker zijn als er een pilletje was dat de taalergernissen wat verzacht.
Wie graag elk woord analyseert, komt bijvoorbeeld terecht bij ‘ondenkbaar’. U vindt het misschien ondenkbaar dat de wereld in 2012 vergaat, maar hoe kan dat nou – u heeft het zich al voorgesteld, er over nagedacht.
En dan hebben we nog talloze als we een heleboel bedoelen. Maar ook dat valt te tellen, dus talloze kan niet. Toch zijn het mooie woorden die mogen blijven.
Ik adviseer: loop een stukje om als u slakken ziet en wat zout bij de hand heeft, of wanneer u spijkers in een laagje nattigheid ziet liggen.
Er zijn ernstiger vergrijpen tegen de taalverruwing!
@Martin: daarom ook maar een 6 op de irrischaal. Meer dan afstandelijk te analyseren, wringt het met mijn taalgevoel.
Ik denk dat in het verhaal van Saskia toch zeker een kern van waarheid zit. “Regelmatig” mag dan – letterlijk genomen – betekenen dat iets met min of meer gelijke tussenpozen gebeurt, “geregeld” lijkt daarentegen te impliceren dat iets van bovenaf geregisseerd wordt. “Ik kijk geregeld op de klok”. Kijk ik dan zelf, of wordt voor mij geregeld dat ik op de klok kijk? Het lijkt me stug, maar letterlijk genomen betekent het dat laatste.
Samenvattend: Ik denk dat je niet al te zeer moet gaan haarkloven over dergelijke nuanceverschillen. “Regelmatig” xc3xa9n “geregeld” hebben in de praktijk dezelfde betekenis gekregen, namelijk dat iets meermaals terugkeert.
Het moet je goed doen, Ben, dat een googletelling leert dat wij in een zeer ordelijke wereld leven, want er gebeuren veel meer dingen regelmatig dan geregeld. Als je voorkomens van ‘regelmatig’ telt, krijg je ongeveer 6.000.000 pagina’s. Bij ‘geregeld’ zijn dat er wel 3.000.000, maar op de eerste 100 tel ik maar 3 voorkomens waarbij ‘geregeld’ “herhaaldelijk” betekent. Het lijkt er dus op dat bijna alles regelmatig is, en heel weinig geregeld.
@taalprof: dat doet mij inderdaad goed, want dat betekent dat regelmatig zeer vaak onjuist (volgens mijn maat dan) wordt gebruikt.
@Ben, dat bedoel ik niet. Ik bedoel, als mijn taalgevoel iets anders zegt dan dat van jou, wat het in dit geval doet, dan valt er verder weinig over te discussixc3xabren. Je kunt niet echt zeggen dat het ene gevoel beter is dan het andere (al vindt iedereen zn eigen gevoel waarschijnlijk beter, anders was het niet je eigen gevoel).
Mmmmmm, en als ik nou zeg: “Ik kom regelmatig bij mijn ouders. Namelijk elk schrikkeljaar met Kerst.” Klopt dat dan volgens jouw taalgevoel?
Mijn taalgevoel zegt namelijk dat regelmatig betekent ‘met tussenpozen in vaste frequentie’ maar ook dat die tussenpozen niet te lang zijn. Toch?
En dan deze: “Elke dag dronken is ook een regelmatig leven.”
Ik ben altijd weer gefascineerd door paradoxen. Zoals deze: ‘Alles is betrekkelijk, maar dat is een absolute uitspraak’. Wie kent er meer?
@Gerard K: “Je moet nooit generaliseren”
Gerard : Komen er nog 2 voor jouw verzameling.
1. Ik ben in principe tegen principes. en 2. In de ideexc3xabnbus op een bedrijf het voorstel deponeren “Ik stel voor de ideexc3xabnbus op te heffen”
@Jitske: ik heb ook niet gezegd dat mijn taalgevoel beter is dan dat van jou of iemand anders.
@Nancy: elk schrikkeljaar met kerst klopt volgens mijn taalgevoel. Met de lengte van de tussenpozen heeft het weinig te maken.
Nee dat klopt, maar je eindigt wel met “het geregeld foutief gebruikte regelmatig”. Hoezo foutief?
@Jitske: foutief naar mijn mening/taalgevoel dus, zoals ik in dit stuk heb geprobeerd duidelijk te maken. Het regelmatig dat geen regelmaat aanduidt vind ik fout, maar je mag daar een andere mening over hebben. Graag zelfs.
@Gerard
1. Zeg nooit nooit.
2. Niets is zeker, zoveel is zeker.
@Sijmen, Gerard:
Bijgeloof brengt ongeluk.
Waarom nu opeens al die spreuken, die volkswijsheden? Of zijn het toch niet gewoon clichxc3xa9s? Ik haaat clichxc3xa9s; ze verraden een gebrek aan eigen mening.
Soms zijn ze gevaarlijk, als argument gebruikt. Waar rook is, is vuur. Jawel, maar als dat vuurtje nou eens aangestoken is?
Zeg nooit nooit is ook zo’n domme. Ik zal nooit een Porsche kopen. Nooit is hier volkomen op z’n plaats.
@Martin, Gerard K. vroeg naar paradoxale uitspraken, het maakt niet uit of het clichxc3xa9s zijn.
@Martin
Nooit zou je hier anders moeten invullen, denk ik.
Als in: het lijkt uiterst onwaarschijnlijk dat “dit” zal gebeuren, maar je weet het nooit (zeker)!
Vergelijk: Feijenoord zal nooit van Ajax winnen …..
Regelmatig betekent voor mij dat iets, een gebeurtenis, een handeling, met eenzelfde, tijdsonafhankelijke, frequentie voorkomt.
Geregeld betekent voor mij:
a. dat er iets voor een ander is gedaan dat eigenlijk buiten de regels valt
b. dat iets vaker dan eens in een redelijk kort tijdsbestek plaatsvindt.
Dit gezegd hebbende bekruipt mij het gevoel dat vooral in de politiek deze woorden met grote willekeur worden gebezigd
@ Martin
2012 en de wereld die vergaat.
Kan nog steeds … we leven ten slotte pas in 1690.
We hebben nog 322 jaar de tijd om de boel echt te verkloten.
Maar dat valt geheel buiten het bestek van dit forum, denk ik.
Als je regelmatig verkouden bent, wie regelt dat dan? Je kunt wel vaak of soms verkouden zijn, maar regelmatig of geregeld kan m.i. niet
“Vrijwel synoniem?” en “Redelijk vrijblijvend”? Zoek de fouten!
@taalprof:
Wil je ons nou vertellen dat je al die 100 Google-resultaten op ‘geregeld’ hebt afgespeurd om vervolgens tot de conclusie te komen dat er maar 3 van de resultaten ‘herhaaldelijk’ betekenen?
Het zal wel zijn omdat je een ‘taalprof’ bent en je hier misschien geregeld genoeg tijd voor hebt voor het uitzoeken ervan. Ik heb er het geduld niet voor.
@Gsorsnoi: Probeer het maar eens, je zult zien dat je snel door zo’n pagina met tien resultaten heenscant. Let wel, ik bekijk alleen die google-resultatenpagina’s, dus die kleine stukjes context waar het woord is aangetroffen. In de meeste gevallen is dat voldoende om te bepalen wat het betekent. Je bent dan echt wel in twee, drie minuten door zo’n tien pagina’s heen (xc3xa1 tien vindplaatsen). En de meeste contexten zijn dan ‘goed geregeld,’ ‘prettig geregeld,’ of ‘wettelijk geregeld’ en zo. Die betekenen zeker niet ‘herhaaldelijk.’ Het kan zijn dat ik er een paar naast zit (dan zou je misschien twijfelgevallen nader moeten bekijken en dat kost inderdaad tijd), maar voor een globale indruk gaat het verrassend snel.
In het stukje regelmatig schrijf je twee keer: iets dat.
Beter is: iets wat!
Het irri-record “OK” in Lingo is vanavond door de presentatrice verbeterd. Was 12 en is 14 geworden.
Verbeterd zou overigens misschien moeten zijn verslechterd.
Dat gebeurt toch regelmatig?
Uhhm sorry, geregeld bedoelde ik natuurlijk…
@Jan
Iets dat vind ik beter klinken, maar ik weet niet wat de Nederlandse grammatica daarvan zegt.
Jan heeft gelijk. “Iets wat” heeft de voorkeur: http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/49/.
Ik heb de Microsoft Encarta College Dictionary er maar eens op geraadpleegd.
(twee kilo papier…) Die geeft vier betekenissen van regular(ly):
1: having equal times or spaces between (dus de strikte betekenis waarop hier gedoeld wordt)
2: happening frequently (dat mag dus wxc3xa9l!)
3: usual (zoals verwacht – idem)
4: following a routine
Conclusie: met ‘regelmatig’ of ‘geregeld’ bedoelt men meestal ‘vaak’.
Kortom, het is een zootje ongeregeld. Hetgeen weer veronderstelt dat er ook zoeist als een ‘zootje geregeld’ bestaat…
@drs Drxc3xa9. Mmm, als iets geregeld is, is het geen zootje…