Heb ik iets gemist, of is er een werkwoord verdwenen uit het Nederlands? Ik begin het erg te missen. Nog niet zo heel erg lang geleden was het er nog en nu besef ik dat ik het al een paar maanden niet meer gehoord heb. Het is niet zo’n exotisch werkwoord dat het simpelweg niet meer nodig is. Nee, het is heel gewoon en zeker nog nodig, maar het is de nek omgedraaid door een sluipmoordenaar.
De sluipmoordenaar komt uit Engeland en heeft zich een Nederlands kostuum aangemeten. Misleid door zijn onschuldige uiterlijk hebben veel taalgebruikers de moordenaar niet herkend en het slachtoffer onbewust en willoos ingeruild. Er was niets mis met het vermoorde woord, maar door pandemische anglofilie is het nu vermist.
Het moest er bijna nog aan ontbreken of het woord was ook uit het woordenboek verdwenen, maar gelukkig, het staat er nog in. Het werkwoord dat ik mis, is ontbreken. Vermoord door missen. Gelijk een Engelsman beweert een Nederlander tegenwoordig dat er een kaart uit een kaartspel mist, in plaats van ontbreekt. Je kunt die kaart wel missen, maar de kaart kan niet missen, tenzij die bij machte is iets te gooien.
Deze taalmisser is weer een gemiste kans om een anglicisme te vermijden. In niet mis te verstane bewoordingen verklaar ik missen tot mispunt en geef ik dit mislukte werkwoord een 4 op de irrischaal.
Waar baseer je dat op, dat het een anglicisme is?
Op het Engels.
Scherpe observatie! Het is inderdaad een echte parasiet en het heeft zich zo natuurlijk ingevoegd in onze taal, dat je je niet realiseert dat het fout is; terugdenkend gebruik ik het zelf ook regelmatig.
Nog een lelijk – maar wel handig – Anglicisme: lol @ “Op het Engels.”
@L: over LOL heb ik een stuk geschreven dat alleen in mijn nieuwe boek komt.
Ha, weer een etymologische uitspraak van de kouwe grond! Ben, het WNT staat gewoon online. Dat is het grootste woordenboek ter wereld, en veel van die zogenaamd nieuwe vormen staan daar gewoon al in opgetekend.
‘Missen’ in de betekenis ‘ontbreken’ komt al voor in de negentiende eeuw, bijvoorbeeld in het werk van Rheinvis Feith, met een mooi citaat als ‘Aan dezen broedrenkring mist nog een enkle broeder.’ Al in de Middeleeuwen bestaat ‘missen’ in de betekenis “niet optreden, niet gebeuren.” In het Middelnederlands woordenboek (ook online) staat het citaat ‘Dat en mach niet missen’ (dat moet gebeuren, dat kan niet missen).
Het WNT noemt het een “gallicisme.” En bij Onze Taal is het natuurlijk een “germanisme” (‘fehlen’), want in alle ons omringende talen is een soortgelijk werkwoord heel normaal. In geen van die talen wordt het als isme aangemerkt, maar in Nederland moet het natuurlijk een stempel opgeplakt krijgen. Waarom? Wat is er mis met variatie in woordgebruik? Ik snap wel dat die verdringingsuitspraak ironisch bedoeld is, maar er zijn vast mensen die denken dat je dit serieus bedoelt.
‘Missen’ in die twee gebruikswijzen (‘ik mis iets’ naast ‘iets mist (mij)’) loopt mooi in de pas met andere oer-Hollandse ervaringswerkwoorden als ‘ik stoor mij aan iets’ naast ‘iets stoort mij,’ ‘ik erger mij aan iets,’ ‘iets ergert mij.’ En natuurlijk met ‘ik pas iets’ naast ‘iets past mij’ (waar het omgekeerde ergernis over bestaat).
Dat patroon geeft het onovergankelijke ‘missen’ ook een rechtvaardiging tegenover ‘ontbreken:’ waar ‘er ontbreekt iets’ een feitelijke constatering is, is ‘er mist iets’ een ervaringsfeit.
…ehh, DE omgekeerde ergernis, bedoel ik.
@taalprof: ik dacht al: er mist iemand in deze discussie
Als ik etymologisch onderzoek zou doen naar de woorden waarover ik schrijf, dan zou ik ongetwijfeld alle variaties daarop kunnen vinden. Ik heb ook niets tegen variatie in woordgebruik, alleen iets tegen sommige variaties. Ik schrijf uit persoonlijke ervaring en die is per definitie incorrect en incompleet. En boven alles, zoals je al zei, niet al te serieus bedoeld. Toch vind ik ‘ik mis iets’ meer een ervaringsfeit dan ‘er mist iets’.
@Ben: mmmja dat snap ik wel (al verbaast het mij dat je vindt dat je persoonlijke ervaring “per definitie incorrect” is – misschien is dat “per definitie” trouwens iets voor een volgend stukje?) maar de uitspraak ‘De sluipmoordenaar komt uit Engeland’ is, ook als ik er je persoonlijke inkleuring in wegstreep, een bewering die ik moeilijk onweersproken kan laten. Wat ik bedoel te zeggen is: je vrxc3xa1xc3xa1gt erom.
@taalprof: “per definitie” gaat bij dezen op de lijst, die is ook irritant. En ik vraag ook om reacties, dat is juist de bedoeling. Mijn bewering komt doordat ik meer word blootgesteld aan Engels dan aan Duits of Frans, en daardoor de invloed van het Engels groter lijkt en tegenwoordig misschien ook wel is. Wellicht dat de invloed van andere talen in het verleden groter was, maar dat kan ik etymologisch niet onderbouwen
@Ben:
Ik zou ook iets missen wanneer je geen reacties krijgt op uitspraken. Er zitten soms leuke tussen (uitspraken en reacties).
Het ontbreekt jou er niet aan het scherpe inzicht woordbetekenissen te onderscheiden en mensen af te straffen op onterecht gebruik hiervan.
Ik heb duidelijk weer een hoop gemist in de periode dat ik wat minder op jouw site heb gezeten. Dus ben ik me maar weer wat gaan verdiepen in die artikelen welke in mijn herinnering ontbreken.
Ergens wel logisch, want missen is in lettergrepen korter dan ontbreken. En volgens mij hebben mensen de neiging niets mxc3xa9xc3xa9r uit te spreken dan strikt noodzakelijk is, tenzij het sommige stopwoordjes betreft
Het wordt hoe langer hoe irritanter.Hooggeleerden zijn van oordeel dat “Hun hebben” eigenlijk wel goed is. Reden: het is haast niet meer uit te roeien. Vervolgens gaan ze dan nog op zoek naar een wetenschap-pelijke motivering voor het toelaten. Het lijkt op het kabinetsbeleid: geen richting geven en de miskleunen vervolgens gaan verdedigen.Zie :
http://www.nu.nl/algemeen/2176385/hun-als-onderwerp-niet-meer-roeien.html
@Joop van der Hulst: je leest het niet goed, of het wordt niet goed weergegeven (lees het nog eens en kies dan een van deze mogelijkheden). De ‘hooggeleerde’ keuren helemaal niets goed of af: de wetenschappers proberen een verklaring te vinden voor het verschijnsel en die verklaring hebben ze gevonden. Althans, dat is wat ze beweren. De krant zet er dat tendentieuze “niet meer uit te roeien”-stukje boven, waardoor de taalkunde meteen weer in het hokje van de taalnorm wordt geperst. Wat echt irritant is, is dat zelfs weldenkende taalliefhebbers hier weer blind intrappen.
Ik opteer – denk ik – wat meer naar ondubbelzinnig en consequent taalgebruik dan gij, goede taalprof.Ik vind dat als dingen fout zijn je moet zeggen dat dingen fout zijn en niet moet gaan zoeken naar verklaringen waarom die dingen anders worden gebruikt.
Hun hebben is fout, klaar. Al die taalexegeses leiden tot Dikke van Dales, witte boekjes, groene boekjes, Nederlandse Taalunie, etc. en zulks dan het liefst in uitgaves om de paar jaar.Waarbij komt dat mensen zichzelf op korte termijn weer tegenspreken. Voorbeeld: Jan Renkema in zijn voorlaatste “Schrijfwijzer” : Achter dr komt geen punt want het is een verkorting en achter prof. komt wxc3xa9l een punt want dat is een afkorting. In de volgende versie zegt dezelfde Renkema dan dat dat allemaal onzin is (of zoiets) en dat achter dr gewoon een punt moet.
En zo kan ik xc3xbaren doorgaan. Ik opteer voor rust in de tent, waarmee ik niet zeg dat taal iets doods moet zijn, maar wel consequent moet worden gehouden tot volgende afspraken.
@Joop van Hulst: Wat jij zegt gaat niet over wat er in het bericht staat. In het bericht gaat het over verklaringen. Jij hebt het over regelgeving. Maar zelfs als je die taalvorm wilt bestrijden is het toch nodig om te weten waar hij vandaan komt, of waarxc3xb3m taalgebruikers hem bezigen? Anders blijf je alleen maar harder roepen en krijg je niks voor elkaar. Dus geef de taalwetenschappers niet de schuld en doe je voordeel met wat ze ontdekt hebben, zou ik zeggen. Trouwens: onrust is eerder een gevolg van kritiek dan van het ontbreken daarvan.
Laten we het daar dan maar op houden
Als je op Schiphol komt is alles alleen in het engels !
Het Nederands is van de borden gehaald.
Onze taal is passxc3xa9.
Ga naar http://www.petities.nl en zoek op Schiphol.
Het is maar een luchthaven, maar als je dit toestaat, dan gaan alle publieke ruimten verengelsen
Het is wel geen missen maar minstens zo irritant: “De tentoonstelling opent op 8 juni”. De tentoonstelling opent wxc3xa1t?
O, ik lees net dat onze taal passxc3xa9 is. Doek je site maar op, Ben, it has no sin more.
@Margareth: Je Engels kxc3xa1n beter, het moet zijn: “It has no sentence more…”
@Andrxc3xa9
Volgens mij was dat de bedoeling, or is that just me?
Sinds ik dit stukje heb gelezen probeer ik bewust “ontbreken” te gebruiken waar het van toepassing is.
P.S. In het reactieformulier staat “E-mail adres” met een foute spatie